12 – 19 september - Diverse locaties, Tilburg
Dit jaar verloopt Incubate vrij stilletjes. Vorig jaar ontstond nog de nodige commotie rondom het offerritueel van de Oostenrijkse kunstenaar Hermann Nitsch. Dit jaar ontbreken bloedbad, protesten en politiebewaking. Ook werd je in 2009 als argeloze voorbijganger soms geconfronteerd met allerlei vormen van extreme kunst. De acts hebben zich nu veel meer teruggetrokken in de zaaltjes, kroegjes en het riante complex van 013. Op straat zie je voornamelijk het wekelijkse uitgaanspubliek en hordes festivalgangers, onderweg om opnieuw verrast te worden.
Incubate is een festival van uitersten. Toch lijkt de drang om knoeihard te spelen enigszins getemperd door de overweldigende aanwezigheid van artiesten die juist de stilte in muziek proberen op te zoeken. Daarbij valt op dat vernieuwende klanken hand in hand gaan met jarenoude tradities. Niemand echter graaft zo diep in het rijke muziekverleden als de Amerikaanse zanger, violist en banjospeler Frank Fairfield. Met zijn broek tot zijn middel opgetrokken en in een stoffig pak brengt hij in zijn eentje Harry Smiths Anthology of American Folk Music vlekkeloos tot leven. De muzikale boekhouder blijkt amper 25 jaar oud.
Stanley Brinks
De intieme Pauluskerk blijkt veruit de meest interessante hangplek om verstilde pracht te ontdekken. Ook de artiesten die voor het altaar staan, zijn vaak sprakeloos door de imponerende omgeving. Singer-songwriter Damien Jurado uit Seattle sluit zijn ogen en zegt tussen de nummers door nauwelijks een woord. Ergens verwacht je niet meteen dat een bonkige vent als hij weet te ontroeren. Als je op een gegeven moment alleen verdrinkt in zijn stem en je buurman zachtjes hoort ademen, weet je dat het wel goed zit. Op zondagmiddag probeert Stanley Brinks (voorheen: André Herman Düne) de vroege kerkgangers nog te laten meezingen. Zijn rommelige folksongs en onvaste stemgeluid zijn charmant maar weten niet het hele optreden te overtuigen. Ben Chasny van het eenmansproject Six Organs of Admittance sluit het programma in de Pauluskerk af met een waardig eerbetoon aan de kapelletjes in de omgeving van Tilburg. Niet eerder waren er zoveel geestelijken bij een optreden. Hoewel afwisseling ver is te zoeken en geduld op de proef wordt gesteld, is zijn akoestische gitaarspel absoluut van een hypnotiserende schoonheid.
In de kleine zaal van 013 laat Horse Feathers horen dat er ook in een conservatief genre als americana ruimte is voor vernieuwing. De complexe arrangementen van de band uit de Amerikaanse muziekstad Portland maken lang niet zoveel indruk als de breekbare stem van zanger Justin Ringle. Juist die stille momenten maken zoveel indruk.
Horse Feathers
Op diezelfde vrijdag laat Josephine Foster in de Pauluskerk horen dat je eigenlijk nog veel stiller kunt zingen, zodat je alleen nog de eigenzinnige folksongs en het geluid van de auto’s in de straat hoort. De markante stem van Foster is echter niet voor iedereen weggelegd. Aan het einde van het unieke optreden zitten nog maar een handjevol mensen in de zaal. Van die doorgewinterde liefhebbers en de plaatselijke pastoor krijgt ze wel een oorverdovend applaus en staande ovatie. (MD)
In het atelier-complex NS16 staan achtereenvolgens Mordant Music en Vindicatrix geprogrammeerd. Mordant Music is een Brits cult electronica label maar er wordt onder die naam ook muziek gemaakt, meestal als duo bestaande uit labelbaas Baron Mordant en Admiral Greyscale. Bij binnenkomst is Vindicatrix al druk bezig met voorbereidingen terwijl er iemand plaatjes staat te draaien. Het is even onduidelijk of Mordant Music al bezig is maar uiteindelijk blijkt dus dat Mordant Music helaas niets meer is dan een DJ set van Baron Mordant. Hij draait aardige plaatjes maar als act stelt het bijzonder weinig voor, anoniem en vergetelijk. Hier was toch wel meer van verwacht.
Baron Mordant en David Aird aka Vindicatrix
Aan Vindicatrix de taak om de avond in NS16 goed te maken. Vindicatrix is de act van excentriekeling David Aird en een van de meest bijzondere artiesten op het Mordant Music label. Hij begint zijn show met een tweetal duitse liederen a la Klaus Nomi en weet gelijk een aantal mensen de deur uit te werken. Enigszins begrijpelijk want het komt vrij belachelijk over, zeker als je niet weet waar hij verder toe in staat is. Zelfs zijn labelbaas roept vanaf de zijkant “this is bollocks, mate!”. Of hij dat echt serieus bedoelt of dat het allemaal bij de act hoort is niet helemaal duidelijk. Het optreden lijkt soms namelijk meer performance art dan concert. Toch blijft hij intrigeren en de overgebleven bezoekers worden daarna gelukkig beloond met een bijzonder, memorabel optreden. Na de eerste nummers schakelt hij weer over op het Engels en trakteert ons op een briljante cover van Michael Jackson’s Human Nature. Vergezeld door duistere beats zingt hij de teksten in slow-motion met zijn zware, donkere stem en de 25 a 30 overgebleven bezoekers gaan zowaar uit hun dak. Bizar en bezwerend, dit had niet misstaan in een David Lynch film. Aan het einde van het optreden wordt hij ook nog bijgestaan door een handlanger die op de grond als een gek op een emmer zit te trommelen. Het hele optreden zweeft in een soort schemerwereld, soms belachelijk, soms geniaal, maar in ieder geval onvergetelijk. (RvE)
Vindicatrix
Ook dit jaar blijkt het underground festival Incubate weer verrassend uit te pakken. Wat Incubate bijzonder en speciaal maakt, is de relaxte manier waarop je nieuwe muziek en spannende bandjes ontdekt.
Tot slot nog een aantal optredens die ook nog een dikke pluim verdienen:
The Ex - V39 (13/9)
Zola Jesus - Cul de Sac (13/9)
Orchestre Tout Puissant Marcel Duchamp - Paradox (17/9)
Believo! - Kafee ‘t Buitenbeentje (19/9)
Plants and Animals - 013 Batcave (19/9)
Imaad Wasif - Cul de Sac (19/9)
Tekst: Maurice Dielemans (MD) | Riny van Eijk (RvE)
Foto’s: Riny van Eijk
